Lezingen steden en republieken op aanvraag

De drie onafhankelijke Kaukasische landen – Georgië, Armenië en Azerbeidzjan – zijn parels op zich, maar hebben een politiekgeografische rust die verre van ideaal is, zoals de situatie in augustus 2008 in Georgië bijvoorbeeld duidelijk maakte. Deze lezing geeft inzicht in de wirwar van staatjes, waarbij ook De Baltische Landen, de Oekraïne, Kazachstan, Tsjetjenië en Oezbekistan ter sprake zullen komen. Voor de internationale wereld is het vaak abracadabra, waar al die staatjes liggen en waar al die conflicten toch op gebaseerd zijn. Maar wat is daar nu eigenlijk precies aan de hand? En wat zijn de achtergronden daarvan?

Wat weten we eigenlijk van het drietal nieuwe EU-landen dat ook wel de Baltische Tijgers wordt genoemd? De Baltische Landen zijn in ieder geval de koplopers van de nieuwe Oost-Europese landen. De dramatische geschiedenis van vooral de 20e eeuw is ons westerlingen vaak onbekend, waardoor het des te opvallender is hoe deze landen anno 2009 functioneren.

Horen deze beide landen wel of niet bij Europa...? Wit-Rusland zit ingeklemd tussen Polen en Rusland en zou goed van deze geweldige geografische ligging kunnen profiteren, als in dit land niet ‘de laatste dictator van Europa’ aan de macht zou zijn. De Oekraïne – waar 50 miljoen mensen wonen – kwam volop in het nieuws, toen daar in 2004 de Oranje-revolutie uitbrak. Wat is er van de verwachtingen van toen uitgekomen en hoeveel spanning veroorzaakt deze pro-Europese houding, die loodrecht tegenover pro-Russische gevoelens staat?

De vijf Centraal-Aziatische Landen (Tadzjikistan, Kazachstan, Oezbekistan, Toerkmenistan, Kirgistan) zijn sinds 1991 onafhankelijk en ook zeker de moeite waard beter te leren kennen. De lezing bestaat uit een kort historisch overzicht van de cultuur en de geschiedenis, met de huidige situatie daaraan gekoppeld.

St. Petersburg, Petrograd, Leningrad en nu weer St. Petersburg… Waar vinden we een stad die zo vaak van naam is veranderd, waarvoor twee eeuwen lang kosten noch moeite zijn gespaard en waaraan de beste architecten van de 18e en 19e eeuw hebben gewerkt? Na de dood van Lenin kreeg de stad weliswaar diens naam, maar de communistische leiders hielden niet echt van deze weelderige tsarenstad. Het had dan ook weinig gescheeld of Leningrad zou grotendeels gesloopt zijn. Gelukkig is dit niet gebeurd en kunnen we nog steeds kennismaken met het St. Petersburg van Peter I, die zich liet inspireren door Amsterdam, en met het St. Petersburg van Catharina de Grote, die de stad vervolmaakte en de wereldberoemde Hermitage gestalte gaf.

De heerschappij van de tsaren, de Russisch-orthodoxe kerk, de socialistische revolutie en de Opperste Sovjet hebben hun stempel gedrukt op deze metropool in het Oosten van Europa. Onder invloed van 'glasnost' en 'perestrojka' is het aanzien van Moskou veranderd. En toen in 1997 het 850-jarig bestaan werd gevierd, werd met man en macht gewerkt om de stad te restaureren en oude gebouwen te doen herrijzen.