Lezingen geschiedenis en politiek op aanvraag

Op zijn achttiende begon Peter aan een reis naar Nederland en Engeland, waar hij anderhalf jaar verbleef. Wetenschap en techniek nam hij over en met harde hand voerde hij in eigen land westerse hervormingen door. Hoewel hij hierbij veel weerstand ondervond, zorgden Peters hervormingen er wel voor dat Rusland vanaf de 17e eeuw als grote mogendheid ging meetellen in Europa. Naast de politieke implicaties van zijn bewind is er in de lezing ook aandacht voor zijn privéleven en voor de door hem gestichte stad St. Petersburg.

De lezing begint in de jaren dertig van de 20e eeuw en wel tijdens de opbouwfase van de Sovjet-Unie onder Stalin. Nederlanders als Schermerhorn, Rutgers en Wiesing trokken toen naar dit ‘socialistische paradijs’ om er zich te vestigen, al spoedig gevolgd door hun echtgenotes en kinderen. Wat dreef hen tot deze stap en hoe intens geloofden zij in de communistische utopie?

In 2008 werd Medvedev president en Poetin de premier. Hoe denken de Russen op dit moment over deze tandem en is Medvedev daadwerkelijk de marionet zoals hij in het Westen wordt neergezet? Hoe denkt de Russische jeugd en de Russische middenstand anno 2010-2011 over democratie, de Europese Unie en de economische crisis?

Politieke wirwar…of toch niet?! Deze lezing biedt in vogelvlucht een overzicht van de hoofdlijnen van de internationale politieke en culturele betrekkingen vanaf de 19e eeuw. Aan de orde komen Ruslands politiek t.o.v. de VS en Europa en de Europese politiek t.o.v. Rusland en Oostblok.

Het corrupte Rusland van de jaren zeventig was een vruchtbare bodem voor het ontstaan van de georganiseerde misdaad. Door het machtsvacuüm na de val van het communisme kon de Russische maffia in snel tempo haar grip vergroten en infiltreren op alle niveaus van de maatschappij, niet alleen in Rusland maar wereldwijd. In tegenstelling tot de Italiaanse maffia kent de Russische maffia geen erecodes, maar slechts keihard geweld. De Russische maffia is inmiddels uitgegroeid tot de machtigste, rijkste en best georganiseerde groep misdadigers ter wereld.

In 1982 stierf Brezjnev, in 1983 zijn opvolger Andropov en in 1984 diens opvolger Tsjemjenko. Rusland stond voor de keuze om, of op de oude manier en met de oude garde verder te gaan, of de nieuwe generatie een kans te geven. Het werd de laatste. Michael Gorbatsjov was in de jaren zeventig opgeklommen binnen de communistische partij en kreeg nu de kans zijn communistische ideaal waar te maken. Met 'perestrojka' en 'glasnost' zette hij een nieuwe koers in, zowel binnen de USSR zelf als in de wereldpolitiek. De Russische troepen die gestationeerd waren in Oost-Europa, haalde hij terug, hij sloot vrede met rivaal China en was verantwoordelijk voor de val van de muur in Berlijn.

In de 18e eeuw trokken vanuit het Overijsselse plaatsje Vriezenveen de ‘Rusluie’, met hun huifkarren volgeladen met textiel, linnen en zaden, naar het mysterieuze Rusland. Al binnen enkele jaren schreven de Vriezenveners dat zij grachtenpanden en vooraanstaande huizen hadden betrokken, omdat de handel zo goed ging. Tot 1917 waren grote delen van St. Petersburg in handen van de Vriezenveners. Na 1917 werd alles geconfisqueerd, maar tot op de dag van vandaag zijn er in St. Petersburg monumentale gebouwen die getuigen van de welvaart van deze ondernemers.

Over tsaar Nicolaas II, tsarina Alexandra en Raspoetin is veel geschreven en gesproken. Toen de laatste tsarenfamilie in 1918 werd vermoord, was de USSR al gesticht. Jaren later, echter, beweerde een dame Anastasia te zijn, de jongste tsarendochter. Had zij destijds daadwerkelijk de slachting overleefd? De lezing gaat in op het leven van en de gebeurtenissen rondom de laatste tsarenfamilie. Er wordt een beeld geschetst van het Rusland rond 1900.

De Russische grootvorstin Anna Pavlovna werd in 1840 Koningin der Nederlanden en vanaf deze tijd zijn de Russische Romanovs verbonden met het Huis van Oranje Nassau. Anna is de moeder van koning Willem III en over-overgrootmoeder van koningin Beatrix. Veel uiterlijke kenmerken en karaktereigenschappen van Anna zijn terug te vinden in de huidige koninklijke familie. Anna’s broer Nicolaas I was tsaar van Rusland en door de intensieve correspondentie tussen broer en zus weten wij veel over Anna’s leven en gedachten in De Nederlanden. Zij had bijvoorbeeld erg veel moeite met het begrip democratie en eveneens met de ideeën van de heer Thorbecke.

De ambitieuze Sophie van Anhalt-Zerbst kwam op vijftienjarige leeftijd naar St. Petersburg om te trouwen met Peter III Romanov. In 1761 zette zij haar man af en greep zelf de macht. Als een verlicht despoot zwaaide zij de scepter over het 18e-eeuwse Rusland. Ze verzamelde veel kunst en wist Rusland, net als haar voorbeeld Peter I, in de Europese politiek te laten gelden. Zoals Peter Rusland een ‘lichaam’ gaf, zo gaf Catharina Rusland een ‘ziel’.

Deze lezing geeft een goed overzicht van de lotgevallen van Rusland door de eeuwen heen. In vogelvlucht worden de Russische geschiedenis en mentaliteit behandeld. Grote namen als Ivan de Verschrikkelijke, Peter de Grote en Catharina de Grote passeren de revue. Ook de 20e eeuw komt aan bod aan de hand van de laatste tsarenfamilie en de politiek van onder meer Stalin, Chroesjtsjov en Brezjnev. De lezing eindigt bij de meest recente geschiedenis met Jeltsin en Poetin.

1. Baltische landen (Estland, Letland, Litouwen) - 2. Oekraïne, Wit-Rusland, Moldavië, Kaliningrad - 3. Kaukasische landen (Armenië, Georgië, Azerbeidzjan) - 4. Centraal-Aziatische landen (Kazachstan, Oezbekistan, Toerkmenistan, Tadzjikistan, Kirgistan)

Oorlog in Tsjetsjenië, onrust en rebellie in de rest van de regio. Aan de Zuidoostkant van Europa ligt een kruitvat: de Kaukasus. Bergvolken, stammen en clans vechten tegen de Russen of voeren onderling strijd. De criminaliteit verbindt er zich met de macht. Waarom wilde Jeltsin, en nu ook Poetin, dit gebied per se behouden voor Rusland?

De Balkankwestie is voor velen van ons moeilijk te bevatten. Waarom is daar altijd geweld en oorlog? Waarom vliegen de verschillende volkeren elkaar steeds weer naar de keel in een strijd die alleen verliezers lijkt op te leveren?

Rusland is volop in beweging. Rusland is ´hot´. Als Ruslanddeskundige, maar bovenal als gepassioneerd spreekster pur sang, geeft Marie-Thérèse ter Haar in haar lezing Focus op Rusland een overzicht van alle ontwikkelingen in Rusland vanaf de onafhankelijkheid van de voormalige Sovjet-Staten tot aan de dag van vandaag en licht ze deze uitgebreid toe.

Als Ruslanddeskundige, maar bovenal als gepassioneerd spreekster pur sang, geeft Marie-Thérèse ter Haar in haar lezing Rusland Actueel een groot historisch overzicht van Rusland om de actuele ontwikkelingen in Rusland in kaart te kunnen brengen.

.

Wie is Vladimir Poetin en wat betekent hij voor Rusland? Hij is een voormalige spion, wiens capaciteiten op politiek en economisch gebied in het jaar 2000 nog onduidelijk waren. Toch staan de meeste Russen achter deze autocratische man, vooral omdat hij Rusland weer op het wereldtoneel heeft weten te krijgen en een zekere stabiliteit in het binnenland heeft bewerkstelligd.